|
م حمدرضا باقری- کارشناس الهیات
"هر شب تنهایی"، داستان روزمره همه زائران آستان ربوبی حضرت ثامن الائمه است. فیلم به خوبی توانسته آثار زیارت را به پرده بکشد.
"عطیه" زن بیماری که دکترها به او گفته اند تنها چهار ماه دیگر زنده است و دو ماه هم از این چهار ماه گذشته و راضی به عمل جراحی هم نمی شود، با افسردگی کامل به پیشنهاد همسرش به زیارت آمده اند.
فیلم به خوبی شلوغی افکار و جستجوی آرامش را در رفتار و گفتار و نوشتار عطیه به نمایش درآورده است. فریادهای مداوم او در حمام هتل، نوع نوشته های او برای رادیو، جر و بحث و بی اعتنایی به همسرش، حساس بودن به عطوفت دیگران در قبال خودش گوشه هایی از ظرفت هایی است که رسول صدر عاملی تلاش دارد به مخاطب منتقل کند.
عطیه هنگامی که به مشهد می رسد، حتی رغبت پیاده شدن از قطار را هم ندارد و با بی تفاوتی کامل به همسرش به راه می افتد. اصرار دارد که یک شب بیشتر نماند و زود به تهران برگردد.
حرف زدن های بی توقف راننده مشهدی، اتفاقات حاشیه خیابان، دلسوزی دکتر داروخانه و نماهایی از زائران در حرم نشان از یک فیلم مستندگونه دارد که با ظرافت، روزمرگی های زندگی مردم را به تصویر کشیده است.
عطیه در میان فیلم با دخترکی روبرو می شود که در حرم گمشده و به دنبال خانواده اش می گردد. حس عطیه به دخترک که خود او را طوطی نامگذاری می کند، حسی حتی فراتر از حس مادری است که فرزندش را در آغوش میگیرد. عطیه با دخترک ناهار می خورد ، برایش لباس میخرد، عکس یادگاری می اندازد، از بیماری او درمانده و مضطرب می شود؛ درست مثل مادری مهربان و در نهایت هم دخترک را در آغوش خود می خواباند تا مادر واقعی او پیدا شود.
دخترک در واقع خود عطیه است که در حرم گمشده است، عطیه نیز مانند دخترک کسی را ندارد، همه او را و او نیز همه را رها کرده است. این تلاطم عطیه برای رساندن دخترک به آغوش مادر، در واقع سیر آرامش بخشی امام رئوف، به عطیه و همه زائران است.
زیارت عطیه از حرم هرچند تنها از المان های زیارت تنها اذن دخول را دارد، اما حس خوب حضور در حرم که مایه آرامش است را به نمایش گذاشته است.
زیارتی بدون ریا، و آسوده که در پایان آنچنان آرامشی به او می دهد که لبخندزنان و "راضی" سوار قطار می شود و به سمت تهران به راه می افتد.
تعلیق انتهایی فیلم نیز که مخاطب نمی داند بالاخره عطیه شفا گرفت، یا راضی به عمل شد، یا هیچکدام؛ مهر تایید دیگری بر دقت و تجربه کارگردان را می رساند که حتی بر خلاف انتظار مخاطب فیلم را از کلیشه های موجود رها می کند و تنها آرامش و رضایت را نشان می دهد. چه بسا که اثر زیارت اگر شفا نباشد، از شفای درد مهم تر آرامش است که در عطیه به خوبی دیده می شود.
داستان عطیه و هرشب تنهایی داستان همه زائران امام رضا ست. چه اینکه عارف کامل مرحوم میرزا اسماعیل دولابی همواره می فرمودند:" یا باید رضا بشوی که به زیارت رضا ببرندت، یا به زیارت رضا می برندت که "رضا"یت کنند." و این جمله شاید تم اصلی هر شب تنهایی باشد که زائر رضا، رضا خواهد شد.
|
